text1

جمعه, 28 خرداد 1400-

شرایط تحقق استیفا از عمل غیر

سایت حقوقیدیده بان هشتم : تحقق مسئولیت ناشی از استیفا از عمل غیر و ایجاد الزام به پرداخت اجرت‌المثل، نیازمند شرایط و ارکان خاصی است که باید وجود داشته و مورد توجه قرار گیرد. 
برای تحقق مسئولیت ناشی از استیفا از عمل غیر و برای ایجاد الزام به پرداخت اجرت‌المثل، شرایط و ارکان خاصی باید موجود باشد مانند اینکه شخصی کارگری را که در خیابان آماده به کار بوده، سوار اتومبیل خود کند و به منزل خود ببرد و دستور اجرای عملی را به او بدهد؛ بدون اینکه با او قراردادی بسته باشد.

 امر استیفاکننده به انجام عمل
الزام به پرداخت اجرت‌المثل و مسئول پرداخت اجرت دانستن شخصی به‌دلیل بهره جستن از عمل دیگری، در صورتی ایجاد می‌شود که اقدام عامل به امر استیفاکننده باشد و او به عامل، امر به انجام کاری کرده باشد.
اما اگر عامل بدون اطلاع شخصی یا با وجود نهی او، اقدامی برای وی انجام دهد یا اقدام به کاری خودسرانه کند، اصولاً برای دیگران تعهد ایجاد نمی‌کند؛ هرچند که از آن مستفیض شوند و به همین دلیل، فرد مستحق اجرت نخواهد بود .
بنابراین اگر کسی به عنوان مثال، علف‌های هرز باغی را از بین ببرد یا به زمین آن کود بدهد، نمی‌تواند از مالک باغ، دستمزد بخواهد یا اگر شخصی در غیاب صاحب اتومبیلی، بدون اطلاع او اقدام به شستن اتومبیل وی کند، در این صورت صاحب اتومبیل، مسئولیتی برای پرداخت اجرت به عامل ندارد. به گزارش پژوهشکده باقرالعلوم،  در متون فقهی نیز به عدم استحقاق عامل، در این موارد حکم شده است یعنی حتی اگر عامل بدون درخواست و اجازه شخص، عملی را انجام دهد و تصور کند که در مقابل عملش اجرت می‌گیرد، مستحق اجرت نخواهد بود زیرا توافقی بین طرفین در مورد عمل مذکور صورت نگرفته است.
در اینجا پرسشی مطرح می‌شود مبنی بر اینکه آیا «امر» موضوعیت دارد؟ یا می‌توان سکوت کرد؟ در پاسخ باید گفت که «امر» موضوعیت دارد و سکوت کفایت نمی‌کند زیرا سکوت با امر تفاوت دارد و استیفاکننده باید در انجام کار به‌گونه‌ای مؤثر باشد که در دید عرف بتوان گفت هر گاه امر یا درخواست یا إذن او نباشد، کار موضوع استفاده نیز، انجام نمی شود.

 اقدام به عمل و انجام دادن کار مورد استفاده توسط عامل
ایجاد مسئولیت و الزامی که آمر به پرداخت اجرت پیدا می‌کند، در واقع ضمان ناشی از استیفا است و پیش از انجام دادن کار مورد استفاده و اقدام به انجام عمل یا به نتیجه رسیدن آن، ایجاد نمی‌شود. 
ماده 336 قانون مدنی در این زمینه بیان می‌کند «هرگاه کسی بر حسب امر دیگری، اقدام به عملی کند که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد، عامل مستحق اجرت خود خواهد بود مگر اینکه معلوم شود که قصرتبرع داشته است.»
به این ترتیب هر گاه بخشی از کار مورد انتظار استیفاکننده انجام شود، اجرت‌المثل تنها نسبت به همان بخش معین داده می‌شود. 
بنابراین نه آمر را می‌توان به پرداخت تمام اجرت‌المثل محکوم کرد و نه عامل وظیفه دارد آنچه را که آغاز کرده است، به پایان برساند. به بیان دیگر در جریان استیفا، هیچ التزامی برای آینده ایجاد نمی‌شود.

 بهره بردن و استیفای آمر
باید توجه داشت که استیفاکننده به آن علت ملزم به پرداخت اجرت به عامل است که با امر خود از عمل دیگری بهره برده است.
بنابراین اگر استفاده‌کننده به عامل، امر به انجام عملی برای حصول به نتیجه‌ای خاص کند اما عامل با وجود این اقداماتی که انجام می‌دهد، نتواند به مطلوب برسد، آمر، ملزم به پرداخت تمام اجرت نیست.
البته اگر عدم حصول نتیجه در اثر فعل یا ترک فعل آمر بوده است یا عدم توفیق عامل به آمر، قابل انتساب باشد، در این صورت عامل مستحق اجرت است.

 اجرت داشتن کار در عرف
مسئولیت و الزام ناشی از استیفا، مشروط بر این است که کار انجام‌شده در دید عرف، کاری با اجرت باشد.  اعمال و اقداماتی که بدون انعقاد قرارداد و به درخواست دیگری و به طور معمول انجام می‌گیرد، ممکن است از نظر عرف به قصد احسان یا رعایت نزاکت و ادب تعبیر شود و عرف برای آن عمل اجرتی در نظر نگیرد، هر چند که به امر دیگری انجام گرفته شود زیرا علاوه بر داوری عرف، ظاهر این است که به قصد تبرع صورت گرفته باشد. 
همانطور که در بالا هم توضیح داده شد، ماده 336 قانون مدنی در مقام بیان اوصاف کار مورد استیفا بیان می‌کند «... که عرفاً برای آن عمل اجرتی بوده یا آن شخص عادتاً مهیای آن عمل باشد...» 
البته اگر شخصی برای انجام عملی که احسان محسوب می‌شود، قبل از انجام عمل، شرط اخذ اجرت کند و سپس عمل را انجام دهد، مستحق اجرت خواهد بود.

 نداشتن قصد تبرع
در صورتی که عامل به قصد تبرع، کاری برای دیگری انجام دهد، از آن بابت نمی‌تواند اجرت بخواهد؛ هرچند که برای آن کار در عرف اجرت وجود داشته باشد. 
از قسمت اخیر ماده 336 قانون مدنی «...مگر اینکه معلوم شود قصد تبرع داشته است.» نیز چنین استنباط می‌شود که اصل بر تبرعی نبودن اقدام عامل است و قصد تبرع، خلاف اصل بوده و باید ثابت شود و تبرعی دانستن عمل نیاز به احراز قصد عامل دارد.

روزنامه حمایت

منتشر شده در چهارشنبه, 22 فروردين 1397 08:56

 

 apple1  android1  tel11  insta1

گیف جدید دیده بان

ارز - طلا - سکه قیمت ( تومان )
دلار 24,429
یورو 28,674
پوند 34,555
یوان چین 3,820
دینار عراق 204
دینار کویت 82,460
درهم 6,655
لیر 2,830
سکه بهار آزادی 10,602,000
سکه امامی 10,803,000
نیم سکه 5,850,000
ربع سکه 3,750,000
سکه 1 گرمی 2,300,000
طلای 24 عیار 1,420,600
طلای 18 عیار 1,065,400
طلا مثقالی 4,622,000
طلا اونس 178
بیت کوین 916,087,500
اتریوم 55,663,187
مابقی ارزها
دلار کانادا 19,975
دلار استرالیا 18,770
دلار نیوزلند 17,730
دلار سنگاپور 18,390
دلار هنگ کنگ 6,060
ریال عربستان 7,318
ریال قطر 6,860
ریال عمان 63,980
فرانک سوییس 27,210
کرون سوئد 2,960
کرون دانمارک 4,340
کرون نروژ 2,910
دینار بحرین 65,380
لیر سوریه 67
روپیه هند 370
روپیه پاکستان 178
منات آذربایجان 0
درام ارمنستان 50
لاری گرجستان 7,760
رینگیت مالزی 3,250
بات تایلند 810
افغانی 338

Copyright 2019 All Rights Reserved

طراحی سایت توسط نونگار پردازش